خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





خلیج فارس در سفرنامه­های دوره فتحعلی شاه قاجار

    خلیج فارس در سفرنامه­های دوره فتحعلی شاه قاجار
    امین تریان

    چکیده

    تاریخ­نگاری جدید خود را نیازمند انواع منابع می­داند. یکی از این دسته منابع مورد نیاز، به‌ویژه برای پژوهش در تاریخ اجتماعی، سفرنامه­ها هستند که از طریق آن­ها می­توان به اطلاعات ارزشمندی دست یافت. با توجه به این­که ایران از دوره­ی صفویه با سیل سفیران و سفرنامه­های آنان روبروست- امری که در روزگار قاجار به اوج خود می­رسد- این سفرنامه­ها را می­توان به عنوان یک منبع بسیار مهم برای مطالعه­ی تاریخ این دوران مورد توجه قرار داد. از آن­جا ­که تاکنون اثری درخور درباره­ی وضعیت خلیج فارس و شهرهای ساحلی آن در دوره­ی فتحعلی­شاه قاجار با استفاده از سفرنامه­های این دوره نوشته نشده است، مقاله­­ی حاضر در پی آن است تا سیمای خلیج فارس را در دوره­ی فتحعلی‌شاه قاجار در آینه­ی این سفرنامه­ها نشان دهد. در نگارش این مقاله از سفرنامه­های اولیویه، ژوبر، گاردان، تانکوانی، دروویل، ملکم، وارینگ، جونز، موریه، اوزلی، کینیر، فریزر، ولف، باکینگهام، کونولی، بارنز و دوکوتزوبوئه استفاده شده است.

    واژه­های کلیدی: خلیج فارس، سفرنامه­های انگلیسی­، تجارت دریایی

    درآمد

    خلیج فارس به واسطه­ی موقعیت ممتاز جغرافیایی خود چهارراه شرق و غرب، گذرگاه و محل برخورد بسیاری از اقوام و ملل دنیای قدیم بوده است و به علت همسایگی با کشورهای نسبتاً مهم و داشتن منابع ثروت چه در روزگار کهن و چه در روزگار کنونی، همواره مورد توجه بوده است؛ در واقع بسیار بوده­اند آنانی که خواسته­اند بر آن تسلط پیدا کنند.

    خلیج فارس در دوره­ی فتحعلی­شاه قاجار (۱۲۱۲-۱۲۵۰ هـ.ق / ۱۷۹۷-۱۸۳۴ م.) با پدیده­ی دزدان دریایی قواسم و ناامنی ناشی از راهزنی آنان روبروست؛ دزدانی که محل سکونت­شان در ساحل عمان از راس­المسندم تا پایه­ی شبه جزیره­ی قطر امتداد داشت و دو مرکز اصلی آن­ها در راس‌الخیمه و شارجه قرار داشت[۱]. این دزدان ارتباطات بازرگانی را در خلیج فارس دچار مشکل کرده بودند و این باعث شد تا انگلیسی­ها که دارای ارتباطات بازرگانی با این منطقه بودند در سال ۱۲۲۱ هـ.ق / ۱۸۰۶ م. و با کمک نیروهای مسقطی به جنگ دزدان دریایی قواسم بروند و پس از پیروزی با آنان قرارداد صلح امضا کنند. اما دزدان دریایی قواسم به این قرارداد پایبند نماندند و به راهزنی ادامه دادند. از آن­جا که ایران درگیر جنگ با روسیه بود درصدد تنبیه دزدان دریایی برنیامد در نتیجه انگلیسی­ها در ۱۲۳۵ هـ.ق / ۱۸۱۹ م. با حسینعلی میرزا فرمانفرما، والی فارس قراردادی امضا کردند که تا هنگامی که دولت ایران امکانات تامین امنیت و حفاظت از خلیج فارس را ندارد، این مسئولیت را به انگلستان واگذار کند. پس از امضای این قرارداد نیروهای مشترک کمپانی هند شرقی، نیروهای دریایی انگلیسی و امیر مسقط سواحل راس­الخیمه و شارجه را مورد حمله قرار دادند و دزدان دریایی را نابود کردند[۲]. در سال ۱۲۳۶ هـ.ق / ۱۸۲۰ م. و پس از امضای «قرارداد صلح عمومی» با شیخ­نشینان خلیج فارس، انگلستان راس­الخیمه را در اختیار گرفت و در آن­جا نیروهایی را مستقر کرد. بخشی دیگر از ناوگان نظامی آنان نیز در باسعیدو در منتهی­الیه غرب جزیره­ی قشم و نیز جزیره­ی هنگام مستقر شده و به گشت­زنی در آب­های خلیج فارس پرداختند. البته انگلیسی­ها دو سال بعد به علت مخالفت دولت ایران مجبور شدند جزیره­ی قشم را تخلیه کنند[۳].


    این مطلب تا کنون 7 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : خلیج ,فارس ,دریایی ,دزدان ,سفرنامه­های ,آنان ,خلیج فارس ,دزدان دریایی ,دریایی قواسم ,ارتباطات بازرگانی ,دولت ایران ,دزدان دریایی قواسم ,دوره­ی فتحعلی­شاه قاجار ,
    خلیج فارس در سفرنامه­های دوره فتحعلی شاه قاجار

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده